توصیه‌های حضرت آیت‌الله خامنه‌ای به معتكفین

گلچینی از بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامی پیرامون «اعتكاف»


*برنامه‌های جمعی اعتكاف با خلوت هر كدام از معتكفين منافات پيدا نكند

من همين‏جا به مسئولين مربوط - در اين امور اعتكافها - يك سفارشى بكنم: اگرچه كه اجتماع هزاران نفر در جاهاى مختلف يك فرصت خوبى است و شنيده‏ايم بعضى از مسئولين مساجد، در اين فرصتها برنامه‏هاى جمعى‏اى ميگذارند كه مثلاً افراد، بيشتر استفاده بكنند؛ لكن من ميخواهم عرض بكنم اين برنامه‏هاى جنبى مراكز اعتكاف، جورى نباشد كه با خلوت هر كدام از معتكفين منافات پيدا كند.

اين اعتكافى كه جوانها انجام ميدهند، در واقع دارند با خدا خلوت ميكنند. اعتكاف بيشتر يك كار فردى است؛ ايجاد يك ارتباط با خداست. جورى نشود كه برنامه‏هاى جمعى اين مراكز اعتكاف، حال خلوت و حال ارتباط فردى و قلبى با خدا را در افراد ضعيف بكند يا بگيرد. مجال بدهند؛ وقت بگذارند؛ بگذارند اين جوانها قرآن بخوانند، نهج‏البلاغه بخوانند، صحيفه‏ى سجاديّه بخوانند.

بخصوص من در اين ايام اعتكاف، صحيفه‏ى سجاديه را توصيه ميكنم. اين صحيفه‏ى سجاديه واقعاً كتاب معجزنشانى است. خوشبختانه حالا ترجمه هم شده و ترجمه‏هائى هست. سال گذشته ترجمه‏ى خوبى از صحيفه‏ى سجاديه را به من دادند و آن را ديدم؛ ترجمه‏ى بسيار خوبى است. از اين معارف موجود در دعاهاى حضرت على‏بن‏حسين (سلام اللَّه عليه) در صحيفه‏ى سجاديه، استفاده كنند؛ بخوانند؛ تأمل كنند.

اينها فقط دعا نيست؛ درس است؛ اين كلمات امام سجاد - و همه‏ى ادعيه‏اى كه از ائمه (عليهم‏السّلام) مأثور است و بدست ما رسيده است - پر است از معارف.

پس ماه رجب است، ماه عبادت است، ماه توسل به پروردگار است، ماه تضرع است؛ و در اين راه، ماه تشبه به اميرالمؤمنين است. با خدا ارتباطمان را قوى كنيم تا در ميدانهاى زندگى بتوانيم با اراده‏ى محكم، با قدم استوار و با ذهن روشن، وارد هر ميدانى بشويم.
ديدار اقشار مختلف مردم به مناسبت ميلاد حضرت على (عليه‌‏السّلام) 26/4/1387


*اعتكاف، نشانه‌ی جهت‌گیری صحیح ماست
در ايام اعتكاف در ماه مبارك رجب، در بسيارى از مساجد سراسر كشور، جوانان ما، زنان و مردان از قشرها و سنين مختلف، رفتند و در مسجد ماندند؛ سه روز روزه گرفتند و با خدا مأنوس شدند. بعد از آن هم با گريه و اشك و آه، مسجد را وداع گفتند و بيرون آمدند، تا براى سال آينده آماده شوند. عزيزان من! اين براى يك جامعه، علامت خوبى است. «الّذينَ إنْ مَكّنّا هُمْ فِى‌الأرْضِ أقامُوا الصّلوةَ» علامت يك حكومت الهى، علامت يك حركت صحيح و داراى جهت‌گيرى صحيح است. اين را جدّى بگيريد و تقويت كنيد.

ديدار با طلاب و مردم قم به مناسبت 19 دى ماه 19/10/1375


*بهترين جوانان، آن‌هایی هستند كه صاحب فكر و با انديشه باشند
همين دانشگاه تهران ما، همين مسجد دانشگاه، شاهد عبادت و راز و نياز و نماز جماعت و اعتكاف و روزه‌دارىِ برجسته‌ترين جوانان اين مملكت است. بهترين جوانان هر كشور، جوانانى هستند كه صاحب فكر و با انديشه باشند. قاعدتاً و غالباً در ميان دانشجويان، اين‌طور كسانى به صورت وافر پيدا مى‌شوند؛ البته در بين غير دانشجويان هم اين‌طور جوانان خوب هستند، ولى در زمان قديم -زمان ما كه جوان بوديم- در ميان دانشجويان، در دانشگاه تهران و بعضى دانشگاه‌هاى ديگر و در همه‌ى ايران، شايد هزار نفر اعتكاف نمى‌كردند. در قم كه مركز دين و عبادت بود، شايد چند صد نفر طلبه اعتكاف مى‌كردند. معمول نبود؛ مردم دور بودند.

 خطبه‌هاى نماز جمعه‌ى تهران 12/10/1376


*رجب، ماه ماه خودسازی است
رجب، ماه صفا دادن به دل و طراوت بخشيدن به جان است؛ ماه توسل، خشوع، ذكر، توبه، خودسازى و پرداختن به زنگارهاى دل و زدودن سياهى‌ها و تلخى‌ها از جان است. دعاى ماه رجب، اعتكاف ماه رجب، نماز ماه رجب، همه وسيله‌اى است براى اين ‌كه ما بتوانيم دل و جان خود را صفا و طراوتى ببخشيم؛ سياهى‌ها، تاريكى‌ها و گرفتارى‌ها را از خود دور كنيم و خودمان را روشن سازيم. اين فرصت بزرگى است براى ما؛ به‌خصوص براى كسانى كه توفيق پيدا مى‌كنند در اين ايام اعتكاف كنند.

 خطبه‌هاى نماز جمعه‌ى تهران 28/5/1384


*اعتكاف يكى از رويش‌هاى انقلابى است
خوشا به حالتان معتكفين عزيز. پديده‌ى اعتكاف يكى از رويش‌هاى انقلابى است. ما اول انقلاب اين چيزها را نداشتيم. اعتكاف هميشه بود. زمان جوانى ما وقتى ايام ماه رجب فرا مى‌رسيد، در مسجد امام قم -آن‌هم فقط قم؛ در مشهد من اصلاً اعتكاف نديده بودم-، شايد پنجاه نفر، صد نفر فقط طلبه اعتكاف مى‌كردند. اين پديده‌ى عمومى؛ اين ‌كه ده‌ها هزار نفر در مراسم اعتكاف شركت كنند، آن هم اغلب جوان، جزو رويش‌هاى انقلاب است. من يك وقت عرض كردم كه انقلاب ما ريزش دارد، اما رويش هم دارد؛ رويش‌ها بر ريزش‌ها غلبه دارند. پس خوشا به حالتان معتكفين عزيز.

خطبه‌هاى نماز جمعه‌ى تهران 28/5/1384


*توصیه‌ی آیت‌الله خامنه‌ای به معتكفین
توصيه‌ى من اين است كه در اين سه روزى كه شما در مسجد هستيد، تمرين مراقبت از خود بكنيد. حرف كه مى‌زنيد، غذا كه مى‌خوريد، معاشرت كه مى‌كنيد، كتاب كه مى‌خوانيد، فكر كه مى‌كنيد، نقشه كه براى آينده مى‌كشيد، در همه‌ى اين چيزها مراقب باشيد رضاى الهى و خواست الهى را بر هواى نفستان مقدم بداريد؛ تسليم هواى نفس نشويد. تمرين اين چيزها در اين سه روز مى‌تواند درسى باشد براى خود آن عزيزان و براى ماها كه اين‌جا نشسته‌ايم و با غبطه نگاه مى‌كنيم به حال جوانان عزيزمان كه در حال اعتكاف هستند. با عملِ خودتان به ما هم ياد بدهيد.

خطبه‌هاى نماز جمعه‌ى تهران 28/5/1384


*اين حركت در دنيا نظير ندارد
هيچ وقت در اين كشور در طول سال‌هاى گذشته، از دوران جوانى و نوجوانى ما به ياد نداريم كه در ماه رمضان، در مساجد كشور يا در مسجد گوهرشاد مشهد، مردم بيايند اعتكاف بكنند. در ايام‌البيض سه روزِ متعارف ماه رجب يا ماه شعبان، ما تعداد معدودى در قم ديده بوديم كه اعتكاف مى‌كردند؛ آن هم غالباً طلبه‌ها. در غير آن معمول نبود. امروز در ايام اعتكاف، دانشگاه‌ها و مساجد و سرتاسر كشور و مساجد جامع، مملو از معتكفين است؛ علاوه‌ى بر آن، در دهه‌ى آخر ماه رمضان، جمعيت عظيمى مشغول اعتكاف بودند. چه كسانى؟ پيرمردها؟ پيرزن‌ها؟ نه، همين جوان‌ها، جوان‌ترين‌ها. اين ديگر در دنيا نظير ندارد. اين نسل جوان امروز ماست. امروز گرايش به دين و ارزش‌هاى انقلابى، وجه غالب جامعه است.

ديدار با مردم گرمسار

اعتكاف از نگاه ولايت

 

مراسم اعتكاف قبل از انقلاب

 

واقعاً چقدر منظره‌ى زيبا و معطّرى است كه جمع كثيرى از جوانهاى ما برخلاف سيره‌ى متعارف جوانهاى دنيا كه غرق در شهوات و تمايلات نفسانى هستند، روزها و شبهائى را روزه بگيرند؛ بروند در يك مسجدى بنشينند، اعتكاف كنند؛ شب و روزشان را ذكر و فكر و شنيدن معارف الهى و شنيدن احكام و مذاكره‌ى علم حقيقى - كه علم توحيد است - قرار دهند؛ اين خيلى چيز مهمى است. اينها از بركت انقلاب است. قبل از انقلاب، ما در اين ايام نيمه‌ى ماه رجب نديده بوديم يا خيلى بندرت ميديديم كه كسانى بروند اعتكاف كنند. غالباً همه‌ى ماها، همه‌ى مردم غافل بوديم از اين روزنه‌ى رحمت الهى. بنده در مشهد كه اصلاً نديده بودم؛ در قم هم يك تعداد معدودى، يك چند نفر طلبه در مسجد امام ميرفتند و ايام نيمه‌ى ماه رجب اعتكاف ميكردند. امروز شما نگاه كنيد؛ نه فقط مساجد جامع، نه فقط مساجد بزرگ، نه فقط در يك شهر و دو شهر، بلكه در همه‌ى كشور، در همه‌ى شهرها، در همه‌ى مساجد، جوانهاى ما، مردان ما، زنان ما، دختران ما، پسران ما ميروند صف ميكشند، اسم مينويسند، براى اينكه به آنها فرصت داده شود كه در اين مسجد، در آن مسجد، سه روز روزه بگيرند و اعتكاف كنند؛ اين خيلى براى يك ملت حائز ارزش است، اين خيلى مهم است.
بيانات در ديدار اقشار مختلف مردم‌ ۱۳۹۲/۰۲/۲۵

 

 

 

 

 

 

 

 

 

اعتكاف در نگاه بزرگان

چهار گام برای پیشرفت معنوی

«برای خودسازی و جامعه‌سازی، چه مراحلی باید طی شود؟» حجت‌الإسلام و المسلمین كاظم صدیقی در پاسخ به این پرسش، چهار گام را مطرح می‌كند.

خداوند در سوره‌ی مباركه‌ی مائده فرموده: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ عَلَیْكُمْ أَنفُسَكُمْ لاَ یَضُرُّكُم مَّنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَیْتُمْ»1 آی مومنین! خودتان را بشناسید. خودتان را بیابید. خودتان را بسازید و از خودتان مراقبت كنید. چهار دستور از این جمله به دست می‌آید. چهار پیام را این جمله‌ی نورانی در بر دارد؛ یكی خودشناسی، دوم خودیابی، سوم خودسازی و چهارم خودپایی و مراقبت از دستاوردهای تقوا است.

اگر افراد در جامعه بر ارزش و بر كرامت خودشان بصیرت پیدا كنند و بدانند كه چه كرامتی دارند و چه ارزشی می‌توانند داشته باشند، باید گوهری را كه در چاه وجودشان هست، بیرون بیاورند و آن را بسازند و از آن بهره‌برداری كنند. «لَقَدْ خَلَقْنَا الإنْسانَ فی أحْسَنِ تَقْویم ثُمَّ رَدَدْناهُ أسْفَلَ سافِلینَ»2 ما یوسف ارزش شما و یوسف ملكوتی شما را در أسفل سافلین بردیم و شما را مأمور كردیم كه آن را از چاه بیرون بیاورید. نفس شما چاه أسفل سافلین است. امیال و غرائز و شهوات و جاه‌طلبی چاه‌های زندگی شماست. باید یوسف ایمان و كرامت انسانی‌تان و ارزش‌های عرشی خود را از این چاه‌ها بیرون بكشید. اگر خودیابی كردید، یعنی خودتان را یافتید و یوسف‌تان را پیدا كردید، باید از وجودش استفاده كنید در ساختن كشور وجود خودتان.

http://farsi.khamenei.ir/image/ver2/spacer.gifدنیا مثل آب شور است. تشنه با آب شور سیراب كه نمی‌شود هیچ، هرچه می‌خورد شكمش پر می‌شود، اما خبری از سیرابی نیست. دنیاطلب‌ها همه‌ی امكانات رفاهی را دارند ولی سیرابی در آن نیست. اما آن كسی كه خدا دارد، از همان اول به مقصد رسیده است؛ «أَلاَ بِذِكرِ اللّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ»


باید خودتان را بسازید و اخلاقی شوید. آفت‌ها و آسیب‌ها را بازشناسی كنید و این‌ها را از محیط وجودتان دور كنید. ارزش‌های عرشی را پیدا كنید. وقتی دیو را بیرون كردید، فرشته‌ی فضائل اخلاقی در وجود شما مستقر می‌شود. اگر یوسف را در وجودتان حاكم كردید، حال باید مراقبت كنید كه حاكمیت آن از دستتان نرود و دشمن این حاكم خوب را از شما نگیرد. این دستورِ خودپایی است.

*تقوای مضاعف
خواندن سوره‌ی مباركه‌ی حشر بركات زیادی دارد. هم توصیه شده كه در مقابله با دشمن به عنوان حرز از آن استفاده كنید و هم در زدودن ظلمات درونی و رفع حجاب‌های بین ما و پیغمبر صلوات‌الله‌علیه‌وآله و بین ما و امام زمان علیه‌السلام مفید است. امام صادق علیه‌السلام در كتاب شریف اصول كافی بر خواندن مُصفِّحات خمس تأكید می‌كنند كه یكی از آن‌ها سوره‌ی حشر است و هر شب خوانده می‌شود. حضرت صادق علیه‌السلام می‌گویند كسانی كه این سوره را هر شب می‌خوانند، هم پیغمبر را می‌بینند و هم به امام زمان‌شان می‌رسند. یعنی این سوره رفع حجاب می‌كند و انسان می‌تواند فاصله‌هایی را طی كند تا وجود نازنین پیغمبر و امام زمان را شهود كند و از محضرشان فیض بگیرد.

در سوره‌ی مباركه‌ی حشر دارد كه «یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ لْتَنْظُرْ نَفْسٌ ما قَدَّمَتْ لِغَدٍ وَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ خَبِیرٌ بِما تَعْمَلُونَ»3 دو بار در یك آیه به تقوا توصیه می‌كند. بزرگان ما گفته‌اند كه تقوای اولی «دستور محاسبه و خودسازی» است. یعنی خدای متعال دستور می‌دهد كه خودتان را از آسیب‌ها محافظت و صیانت كنید. نفس شما خطرناك است؛ آتش كوره‌ی جهنم است، خودتان را از این كوره بیرون بكشید. اتّقُوا اللهَ. خودتان را بسازید. سپری جلو امیالتان قرار بدهید و نگذارید امیال نفسانی شما را به صورت حیوان دربیاورد و ضایع‌تان كند.

از سوی دیگر اگر تقوای الهی داشتید، آینده‌نگر می‌شوید. امروزِ شما فردایی دارد. دنیای شما آخرت دارد. حیات شما مرگ به دنبال دارد. هر كسی نگاهی به آینده‌ی خودش كند و ببیند كه چه برای خودش ذخیره می‌كند. بلافاصله می‌فرماید: «و اتّقوا الله». این «و اتّقوا الله» دوم را می‌گویند «دستور مراقبه و خودپایی» است. خیلی‌ها آدم خوبی شدند، ولی نتوانستند خوب بمانند. خیلی از جبهه‌رفته‌های ما و برخی از یاران امام ما نتوانستند در خط امام باقی بمانند، چون اهل مراقبه نبودند. رسیدند، ولی نماندند. سیر قهقرایی داشتند و سقوط كردند. راهشان عوض شد و نتوانستند آن خط را تا آخر ادامه دهند.

*خود ساختن و خوب ماندن
در این آیه‌ی كریمه بر این نكته تكیه شده است كه خوب‌شدن ملاك نیست؛ خوب‌ماندن ملاك است. باید بتوانیم با مراقبه خودمان را نگه داریم. برای همین می‌گویند «شاهنامه آخرش خوش است.» باید دید عاقبت بخیری نصیب چه كسی می‌شود. خیلی‌ها در این خط آمدند، اما نماندند. «زبیر» سالیان متمادی اهل جبهه بود. او حتی بعد از رسول‌الله تسلیم سقیفه نشد؛ كنار علی ایستاد و از حریم فاطمة‌الزهرا سلام‌الله‌علیها دفاع كرد. جانانه و غیرتمندانه دفاع كرد. شمشیر زبیر شكسته شد و در خانه‌ی امیرالمؤمنین علی‌بن‌ابی‌طالب كتك خورد، اما چون اهل مراقبه نبود، این سرمایه را به آتش كشید و به جهنم افتاد؛ مقابل ولایت شمشیر كشید و به مقابله با خط پیغمبر كشیده شد. ما هم باید بترسیم. این خطر برای همه‌ی ما هست. باید كوشش كنیم خوب شویم و اگر خوب شدیم، كوشش كنیم خوب بمانیم.

انسان خودساخته و خوب‌مانده می‌تواند جامعه را متحول كند. امام یك نفر بود، ولی چون خودساخته بود، بُردِ آبادكردن نفوس توسط ایشان هم منحصر به زمان خودش نشد و هم در مرزهای جغرافیایی محدود نماند. این بیداری اسلامی امروز حاصل دم روح‌اللّهی حضرت روح‌الله است. آن‌چنان قوی بود كه وقتی انرژیش آزاد شد، هم ایران را متحول كرد و هم جهان را. در این ایام اعتكاف كه گذشت، شاهد تحول جوانانی بودیم كه نسل چهارم انقلاب‌اند. تنها در یك دانشگاهِ تربیت مدرس، چهارصد استاد دانشگاه در اعتكاف حضور معنوی داشتند؛ و چه باصفا و چه زلال. انسان از این صحنه‌های دل‌انگیز استنشاق عطر معنویت می‌كند. در روزهای اعتكاف جوان‌ها و نوجوان‌ها در مساجد، به‌خصوص در دانشگاه‌ها، آسمان پرنوری را ساخته بودند؛ زمین بر آسمان سایه داشت.

http://farsi.khamenei.ir/image/ver2/spacer.gifخیلی‌ها در این خط آمدند، اما نماندند. «زبیر» حتی بعد از رسول‌الله تسلیم سقیفه نشد؛ كنار علی ایستاد و از حریم حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها دفاع كرد. در خانه‌ی امیرالمؤمنین علی‌بن‌ابی‌طالب كتك خورد، اما چون اهل مراقبه نبود، این سرمایه را به آتش كشید و به جهنم افتاد. ما هم باید بترسیم.


یك نفر خودساخته به میدان آمد و فضا را این‌گونه عوض كرد و بعد از رفتن او نیز پرچم را كسی كه ساخته‌شده‌ی همان نفس بود، بلند كرد و توانست این فضای معنوی را ادامه دهد و از مرزهای ما هم عبور كند. امروز می‌بینیم كه در جای‌جای دنیا عدالت‌طلبی و اسلام‌خواهی موج می‌زند. در كشورهای منطقه مردم اسلام را می‌خواهند، قانون اسلامی می‌خواهند، دولت اسلامی می‌خواهند. انسان خودساخته در جوامع بشری می‌تواند چنین اثر بگذارد. حتی عدالت‌خواهی غیر مسلمان‌ها هم خط اسلام است. این‌كه یك درصد به رفاه و امكانات دست پیدا كرده‌اند و همیشه حكومت می‌كنند، اما ۹۹ درصد مردم محرومند و این ۹۹ درصد به صحنه آمده‌اند تا بساط آن یك درصد زورگو و ویژه‌خوار را جمع كنند و جریان لیبرالیستی را قبول ندارد، این‌ها همه اثر نفس یك انسان خودساخته است. معنویت هم خود انسان را نجات می‌دهد و هم جامعه را تحت تأثیر قرار می‌دهد. هرچه معنویت نیرومندتر بشود، در ساختن جامعه هم بیشتر اثر می‌گذارد.

*معنویت، پیشرفت و آرامش
معنویت نه‌فقط برای آخرت ما مفید خواهد بود، برای دنیای ما هم مفید است، زیرا جامعه هرقدر هم كه به ظاهر پیش برود، دلش آرامش ندارد. در جوامع پیشرفته و صنعتی آمار افراد مبتلای به امراض روحی و روانی بیشتر از جوامع عقب‌مانده و جهان سومی است. بیشترین دسته از این امراض در كشورهایی است كه از نظر قالبی پیشرفت كرده‌اند. چون روح و معنا ندارند، افسردگی و اضطراب و تشویش بیداد می‌كند و ترس از آینده واقعاً محشر است، اما جوامعی كه معنویت دارند و خود را به اخلاق اسلامی متخلق كرده‌اند؛ «الَّذِینَ آمَنُواْ وَ تَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُم بِذِكرِ اللّهِ أَلاَ بِذِكرِ اللّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ»۴

گاهی درآمد و رفاه با بركت همراه نیست؛ یعنی نیازهای بشر را كفایت نمی‌كند. مثل اشتهای جهنم است! هرچه به جهنم گنهكار بریزند، باز هم اشتهای سیری‌ناپذیری دارد و می‌گوید: «هَل مِنْ مَزیدٍ»!؟۵ دنیا و دنیاطلبی سیری ندارد و عطش آن همیشه جانگداز است. چون قناعت نیست، هرچه هم كه گیر نفس بیاید، همیشه انسان احساس كمبود می‌كند و در رقابت با دیگران احساس ذلت دارد. دست و پا می‌زند اما به جایی هم نمی‌رسد. در روایت دارد كه دنیا مثل آب شور است. تشنه با آب شور سیراب كه نمی‌شود هیچ، هرچه می‌خورد شكمش پر می‌شود، اما خبری از سیرابی نیست و تشنه‌تر می‌شود. امروز دنیا همین‌گونه است. با وضعی كه دنیاطلب‌ها پیش آورده‌اند، همه‌ی امكانات رفاهی را دارند ولی سیرابی در آن نیست. اما آن كسی كه خدا دارد، از همان اول به مقصد رسیده است؛ «أَلاَ بِذِكرِ اللّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ»

پی‌نوشت‌ها:
۱. سوره‌ی مباركه‌ی مائده، آیه‌ی ۱۰۵: ای كسانی كه ایمان آورده‌‌اید مراقب خود باشید! اگر شما هدایت یافته‌‌اید، گمراهی كسانی كه گمراه شده‌‌اند، به شما زیانی نمی‌‌رساند ...
۲. سوره‌ی مباركه‌ی تین، آیات ۴ و 5: همانا ما انسان را به بهترین نظام خلقت خلق كردیم (۴) سپس او را -در صورتی كه منحرف شود- به پست‌ترین مرحله برگرداندیم. (۵)
۳. سوره‌ی مباركه‌ی حشر، آیه‌ی ۱۸: اى كسانى كه ایمان آورده‌اید، از خدا بترسید و هر انسانى باید منتظر رسیدن به اعمالى باشد كه از پیش فرستاده است و از خدا بترسید، چون خدا باخبر است از آن‌چه شما مى‌‌كنید.
۴. سوره‌ی مباركه‌ی رعد، آیه‌ی ۲۸: همان كسانى كه ایمان آورده‌اند و دل‌هایشان به یاد خدا آرام مى‌گیرد. آگاه باش كه با یاد خدا دل‌ها آرامش مى‌یابد.
۵. بخشی از آیه‌ی ۳۰ سوره‌ی مباركه‌ی «ق»

 

 

 

حجت‌الاسلام و المسلمین صدیقی

اعتكاف در نگاه بزرگان

فصل جهش‌ها

http://farsi.khamenei.ir/themes/fa_def/images/ver2/spacer.gifحجت‌الإسلام و المسلمین كاظم صدیقی «افزایش الهامات الهی» و «اصلاح آسیب‌های جامعه» را از آثار و بركات تقوای جمعی و اجتماعی می‌داند. تبیین ایشان از این امر را در ادامه بخوانید:

معنویت برای انسان آرامش می‌آورد، اما علاوه بر آن، شجاعت و شهامت و جسارت در حركت جهشی نیز پیش می‌آورد. آنچه كه امروز ملت ما در مسأله‌ی هسته‌ای به دست آورده و پیشرفت‌هایی كه در مسائل پزشكی و درمانی داشته و انواع دیگری از حركت‌های جهشی علمی-صنعتی كه در آن‌ها موفق بوده است، مبدأش توكل و اعتماد به نفس بوده است. این رمق و باور را دنیا در اثر تزریق بی‌دینی از ما گرفته بود، اما چون متدین شدیم و اعتماد به خدا كردیم، گفتیم: «ما می‌توانیم»! معنویت آمد و اعتماد به نفس و توكل را برای ما آورد. با توكل جرأت كردیم در برابر گرگ‌های خطرناك دنیا قدم برداریم و خودمان را در مسیر خودكفایی قرار دهیم.

قرآن كریم در این رابطه فرموده است: «وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرَى آمَنُواْ وَ اتَّقَواْ لَفَتَحْنَا عَلَیهِم بَرَكاتٍ مِّنَ السَّمَاء وَ الأَرْضِ»۱ اگر مردم جامعه‌ای ایمان و تقوا داشته باشند، این دو كلیدهایی است كه هم درهای بركت آسمان را باز می‌كند و هم زمین به آن‌ها بركت می‌رساند. این وعده‌ی صریح قرآن كریم است: جامعه‌ای كه با تقوا و ایمان تجهیز شده است، درهای آسمان یعنی ریزش باران و الهامات الهی نیز گشوده می‌شود، چون تمام علوم بشری از مبدأیی الهام می‌گیرند. جرقه‌ای كه در قلب و ذهن می‌زند -كه مثلاً درمان فلان بیماری باید فلان دارو باشد- الهام است. اگر جامعه ایمانی بود، از این جهش‌ها فراوان خواهد داشت. از این جرقه‌های ایمانی كه راه‌های رفع آسیب‌ها را بتوان از آن به دست آورد، بیشتر می‌شود. هم الهامات از بالا بیشتر می‌شود و باران‌ها بموقع می‌آید و هم بركات زمین رو می‌شود.

http://farsi.khamenei.ir/image/ver2/spacer.gifچون این قرآن شفاست و این سفره‌ی درمان و دارالشفا در ماه مبارك رمضان تأسیس شده، اگر بیمارها از ظرفیت این ماه استفاده كنند، هم بیماری اقتصادی، هم بیماری اجتماعی، هم بیماری سیاسی و هم بیماری اخلاقی‌شان درمان می‌شود.


یكی از مصادیق بركت زمین این است كه مبتلا به حكومت ستمگران و  ویژه‌خواران و  باندبازان نشود. بنابراین حكومت اسلامی از مصادیق بركات ارض است. خدای متعال به جامعه‌ای كه درست حركت می‌كند و تقوا دارد، ولیّ و سرپرست خوب می‌دهد، مسئولین معتدلی می‌دهد. یكی از مصادیق روشن‌تر هم رویش بهنگام زمین است. آدم می‌تواند زمین‌های شوره‌زار را با عملیاتی حاصل‌خیز كند. انسان در عمران و آبادی زمین رشد پیدا می‌كند. بنابراین جامعه چنان است كه: «كما تَـكونونَ یوَلّى عَلَیكم»۲ هرطور كه شما بودید، حكومتتان نیز تبلور و عكس‌العمل عمل خود شماست. اگر شما خوب شوید، مسئولان‌تان هم خوب هستند. اگر شما بد شوید، به مسئولان و مأمور بد مبتلا می‌شوید.

*رشد جهشی مؤمنان در ماه رمضان
ماه مبارك رمضان یك كلاس فشرده است. انسان‌ها در این ماه زمینه‌ی بهتری دارند برای خودسازی، برای ارتباط با خدا، برای مناجات و خلوت، برای درس‌شناسی و برای گرفتن درمان‌ها از كتابی كه به عنوان نسخه معرفی شده است: «و ننزّل من القرآن ما هو شفاء و رحمة للمؤمنین و لا یزید الظالمین إلاّ خساراً»۳ چون این قرآن شفاست و این سفره‌ی درمان و دارالشفا در ماه مبارك رمضان تأسیس شده، اگر بیمارها از ظرفیت این ماه استفاده كنند، هم بیماری اقتصادی، هم بیماری اجتماعی، هم بیماری سیاسی و هم بیماری اخلاقی‌شان قطعاً درمان می‌شود. در یك شب به اندازه‌ی هزار ماه می‌توانند به‌طور جهشی حركت كنند. این اختصاصی به مسائل اخلاقی ندارد! اگر جمعیتی الهی باشند و بخواهند در صنعت با كفار مسابقه بگذارند، می‌توانند به اندازه‌ی هزار ماه در یك شب پیش بروند. این حركت‌های جهشی مصداق «مَنْ جاءَ بِالحَسَنةِ فَلَهُ عَشْرُ أمثالها»۴ است. مؤمن اگر بخواهد در مسیر علم قرار بگیرد، می‌تواند ده‌برابر كفار رشد كند، چون نیروی الهی و همه عالم خلقت حمایتش می‌كند. اما كافر مقابل موج عالم است. لذا حركت او به اندازه‌ی صرف حركت خودش اثر می‌كند و جهش ندارد.

خداوند متعال شب قدر را در ماه رمضان قرار داده و فرموده است: «لیلة القدر خیرٌ من ألف شهر»۵ این در تمام ابعاد تكاملی بشر صادق است و اختصاصی به یك جهت ندارد. انسانی كه در یك عمر متعارف تا اندازه‌ی كمی می‌تواند رشد كند، در یك شب از ماه مبارك رمضان به اندازه‌ی یك عمر می‌تواند رشد داشته باشد. هزار ماه حدود هشتاد سال است، یعنی به مقدار عمر متعارف انسان‌ها. رشد ماه رمضان چنین رشدی است. خدا كند قدر بدانیم در این ماه مبارك رمضان، إن‌شاءالله.

در چند روز پایانی ماه شعبان این دعا را تكرار می‌كنیم كه: «أللهمّ إنْ لَمْ تَكُنْ غَفَرْتَ لَنا فی ما مَضی مِن شعبان فَاغْفِر لَنا فی ما بَقِیَ مِنْهُ»۶ خدایا اگر در روزهایی كه از ماه شعبان گذشته پاك نشده‌ایم، در روزهای باقیمانده ما را ببخش. اگر پاك وارد محضر ملك‌الملوك شویم، خزائنش را در اختیار ما قرار می‌دهد. اما اگر ناپاك وارد شدیم، خزینه را برای ما باز نمی‌كند و از سرمایه‌های خزائن عرشی‌اش به ما نمی‌دهد:
به طواف كعبه رفتم به درون رهم ندادند       كه تو در برون چه كردی كه درون خانه آیی

http://farsi.khamenei.ir/image/ver2/spacer.gifمؤمن اگر بخواهد در مسیر علم قرار بگیرد، می‌تواند ده‌برابر كفار رشد كند، چون نیروی الهی و همه عالم خلقت حمایتش می‌كند. اما كافر مقابل موج عالم است. لذا حركت او به اندازه‌ی صرف حركت خودش اثر می‌كند و جهش ندارد.


درباره‌ی قرآن می‌فرماید: «لا یَمَسُّهُ إلّا المُطَهّرُون»۷ ماه رمضان نیز ماه نزول قرآن است و در آن، قرآن بر دل‌های پاك نازل می‌شود. دل‌های ناپاك محجوب هستند. ماه رمضان فرصت خوبی است؛ هم برای خودسازی و هم برای اصلاح جامعه، اصلاح اقتصاد، اصلاح ناهنجاری‌های عارض‌شده بر محیط اجتماعی و... «إنْ تَنْصُرُوا اللهَ یَنْصُرْكُم وَ یُثَبِّتْ أقْدامَكُم»۸

در این ماه مبارك دو جنگ واقع شده است: جنگ خندق و جنگ بدر. باید به جنگ با همه‌ی موانع رفت و دانست كه پیروزی در این راه قطعی است، زیرا نصرت الهی شامل حال كسانی است كه به میدان آمده‌اند و در جریان جنگ مقاومت می‌كنند. جنگ اقتصادی كمتر از جنگ نظامی نیست. ماه مبارك رمضان ماه پیروزی است. إن‌شاءلله امتّ بپاخاسته‌ی ما با مقاومت هدایت ‌شده و زیر پرچم ولی‌فقیه به سوی حكومت امام عصر ارواحناله‌الفداء حركت كنند.

*اثر حاكمیت دین بر رشد اخلاقی
قرآن كریم فرموده است: «الَّذِینَ إِن مَّكنَّاهُمْ فِی الْأَرْضِ أَقَامُوا الصَّلَاةَ وَ آتَوُا الزَّكاةَ وَ أَمَرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَ نَهَوْا عَنِ الْمُنكرِ»۹ در حكومت اسلامی بین بشر و خدا با أدای عبادت‌های پرنوری كه خدا قرار داده است، مانند نماز و زكات كه از عبادت‌ها و از امور معنوی است، ارتباط سالم برقرار می‌شود. زكات خلأ روحی متمكن را جبران می‌كند. بدبختی‌هایی هست كه ثروتمند دارد و فقیر ندارد. ثروت، فساد و عیش و عشرت و بدبختی‌های زیادی مانند فحشا و ظلم را به دنبال می‌آورد. اما وقتی متمكن زكات می‌دهد، پاكیزه می‌شود. زكات خلأ اخلاقی را پر می‌كند. آن مقداری كه متمكن به نیازمند نیاز دارد، فقیر به متمكن نیاز ندارد. زمینه‌ی فساد برای فقیر كمتر از ثروتمند است.

بنابراین نماز و زكات را خدای متعال برای رشد اخلاقی جامعه قرار داده است. در كنار این امر به معروف و نهی از منكر هست. امر به معروف و نهی از منكر بدون حكومت اسلامی شوخی بیش نیست. مؤمن باید قدرت داشته باشد. به حرف ضعیف كه كسی گوش نمی‌دهد. اگر آن صلابت و معنویتی را كه در رأس هرم حكومت اسلامی هست و ولی امر دارد، بدنه‌ی دولت و مجلس و قوه‌ی قضاییه نیز با آن هماهنگی داشته باشند، یقیناً امر به معروف صورت عملی و راهبردی پیدا می‌كند. مجلس برای مقابله با فساد قانون تصویب می‌كند و دولت قدرت مدیریت قانون را اعمال می‌كند. اگر مدیران جامعه همین الان به قوانین مجلس كه درباره‌ی حجاب هست و به تصویب شورای نگهبان نیز رسیده پایبند باشند، مشكل حجاب حل شده است؛ ولی برخی مدیران و قاضیان در برخورد با مفاسد اجتماعی به آن شدت كه درباره‌ی مفاسد اقتصادی كلان حساسیت هست -و در برابر هر مفسدی با هر قدرتی قانون را می‌توانیم اجرا كنیم- حساسیت لازم را نشان نمی‌دهند.

متأسفانه مسئولین اجرایی و مأمورین قضایی در برابر برخی تخلفات جامعه برخورد لازم قانونی را باكفایت انجام نمی‌دهند. اگر همه‌ی این‌ها دست به دست دهند و آن نورانیت در رأس هرم در عمل مسئولان دیگر هم خودش را نشان دهد، جامعه درست می‌شود. البته هنوز هم دیر نشده است. اگر مردم دیدند وزارت‌خانه‌ها، سازمان‌ها، دانشگاه‌ها و... كه حقوق‌بگیران مردم هستند و از بیت‌المال حقوق می‌گیرند، در برابر ناهنجاری‌های مختلف و در ابعاد مختلف حساسیت نشان می‌دهند، آن‌ها هم بر دینِ حاكمانشان می‌شوند: «النّاسُ عَلی دینِ مُلُوكِهِم»۱۰ مردم از حكومت اثر می‌پذیرند و روش حكومت را در پیش می‌گیرند. آن‌گاه مردم همه كمك می‌كنند و برای مقابله با تخلفات ریز و درشت در صحنه حضور می‌یابند؛ هم رشوه‌ها و پارتی‌بازی‌ها از بین می‌رود، هم بدحجابی‌ها و هرزگی‌ها و انواع چیزهایی كه به عنوان خطر برای جامعه مطرح است.

پی‌نوشت‌ها:
۱. سوره‌ی مباركه‌ی أعراف، آیه‌ی ۹۶: و اگر مردم شهرها ایمان آورده و به تقوا گراییده بودند، قطعاً بركاتى از آسمان و زمین برایشان مى‌‌گشودیم.
۲. شرح شهاب‌الأخبار، ص ۲۶۰: عُمّالُكم أعمالُكم كما تَـكونونَ یوَلّى عَلَیكم؛ كارگزاران شما [نتیجه‌ی] اعمال شما هستند؛ همان گونه كه هستید، بر شما حكومت مى‌شود.

 [برگرفته از: http://www.aviny.com/News/hadis/archive_9]
۳. سوره‌ی مباركه‌ی أسراء، آیه‌ی ۸۲: و ما آن‌چه را براى مؤمنان مایه‌ی درمان و رحمت است از قرآن نازل مى‌كنیم، و [ولى‌] ستمگران را جز زیان نمى‌‌افزاید.
۴. سوره‌ی مباركه‌ی أنعام، آیه‌ی ۱۶۰: هر كس كار نیكى بیاورد، ده‌برابر آن [پاداش‌] خواهد داشت و هر كس كار بدى بیاورد، جز مانند آن جزا نیابد و بر آنان ستم نرود.
۵. سوره‌ی مباركه‌ی قدر، آیه‌ی ۳
۶. عیون اخبار الرضا، جلد ۲، صفحه ۵۱ [به نقل از: http://www.jahadi.ir/digaran]
۷. سوره‌ی مباركه‌ی واقعه، آیه‌ی ۷۹: كه جز پاك‌شدگان بر آن دست نزنند.
۸. سوره‌ی مباركه‌ی محمد، آیه‌ی ۷: ای كسانی كه ایمان آورده‌اید، اگر الله را یاری كنید، یاری‌تان میكند و گام‌هاتان را استوار می‌سازد.
۹. از آیه ۴۱ سوره‌ی مباركه‌ی حج: همان كسانى كه چون در زمین به آنان توانایى دهیم، نماز برپا مى‌دارند و زكات مى‌دهند و به كارهاى پسندیده وامى‌‌دارند و از كارهاى ناپسند بازمى‌‌دارند ...
۱۰. بحارالأنوار، ج ۱۰: مردم بر دین فرمانروایان خویشند.